🔻 ماهنامه فرهنگی اجتماعی آدینه بن
✍️ حجتالله نادری بنی
ماه رمضان در زبان ترکی ˈاوروشلوقˈ نامیده میشود و به فرد روزه دار در زبان محلی «اروج یا اروش» میگویند، (برای اسامی مردانه نیز استفاده میشود) و از آنجاییکه آداب و رسوم هر منطقهای آئینه تمام نمای تاریخ، فرهنگ، تمدن، اعتقادات، دین و مذهب آن منطقه است و با توجه به این آداب و رسوم نسبت به عرق دینی، سبقه فرهنگی و مذهبی برگرفته از آیین اسلام و منطقه متناسب با شرایط محیطی از تنوع و جذابیتهای خاصی برخوردار است. رمضان، علاوه بر اینکه ماه نیایش و دعا و ماه بندگی است، ماه منتسب به مولای متقیان امیر مومنان حضرت علی ابن ابوطالب (ع) نیز است و به همین خاطر از این ماه به عنوان "بهترین ماهها" نیز یاد میکنند.
✅ آرپا چؤرگه یاپماک(پخت نان جو):
هرچند در گذشته بیشتر نان جو تناول میشده ولی اهتمام ویژهای به پخت و مصرف نان جو در این ماه داشتهاند.
✅ دؤوه اته(مصرف گوشت شتر):
طبخ و مصرف گوشت شتر در ماه رمضان ثواب زيادی داشته و باعث تقويت بدن برای روزه داری میشود.
✅ افطاری دادن:
پذیرایی از مؤمنین روزه دار با سنت حسنه افطاری و کمک به ایتام، از دیگر آیینهای مورد توجه در سراسر شهر به شمار میرود که به شکلهای مختلف شاید بتوان گفت امروزه حتی بیشتر ازقبل انجام میشود.
✅ پركردن آب سقاخانه مسجد:
رسمی كه درگذشته مرسوم بوده پر كردن آب سقاخانه مسجد بوده است. اهالی از چشمهها با استفاده از مشك، آب میآوردند و در كوزه بزرگ سقاخانه مسجد كه در كنار درب ورودی قرار داشته میريختند، تا بعد از اذان مغرب روزه داران از اين آب بنوشند.
✅ اَحيا گِجَلَره (شبهای احيا):
شبهای احيا در مساجد گرد هم میآمدند و با ذکر
«سبحانك يا لا اله الا انت،الغوث الغوث خلصنا من النار يارب» و اين آواي سوزناك كه در شبهای قدر (۱۹_۲۱_۲۳ و ۲۷ رمضان) از سينههای مالامال از اميد رحمت و مغفرت پروردگار جاری میگردید. با استغفار و راز و نیاز با معبود یکتا تا سحر سپری میکردند.
✅ سو هل ائلمک (دست کشیدن از کار):
از آنجاییکه شغل اکثر مردم کشاورزی بوده، کشاورزان دست از کار میکشیدند و در ۲۱ ماه رمضان که مصادف با شهادت حضرت علی(ع) میباشد، کار و آبیاری مزارع کشاورزی و باغات را رها کرده و آب را به اصطلاح « هِل » میکنند و منظور این است که آب، به حرمت عزای امام علی (ع)، در بیابان روان و رها شود تا سایر موجودات از آن بهره ببرند.
البته این سنت زیبا در عاشورای حسینی (ع) و ۲۸ صفرسالروز رحلت پیامبر گرامی اسلام (ص) و شهادت امام حسن مجتبی (ع) هم انجام میشود.
✅ پختن آش وداع رمضان:
در روزهای پایانی ماه مبارک و روز بیست و هفتم زنان دست به پخت آش رشته و ... میزدند که «آش وداع» نامیده میشدهاست.
✅ عیدانه بردن برای تازه عروسها در عید فطر:
رسمی است میان اهالی که در تمامی اعیاد مانند عید قربان، غدیر، نوروز و ...، و آن بردن کادو (هدیه) و عیدانه برای نو عروسهای فامیل، که از سنت های نیکو به شمار میرفته و هنوز به قوت خود باقیست. در این رسم، بزرگان خانواده داماد، با خرید هدایایی به منزل پدری عروس رفته و برای عروس عیدی میبردند. آشی نیز همراه این جشن وجود دارد که به «بایرام آشِ» معروف است.
✅ اؤلؤلَر بايرامه يا عرفه لر گجسه(مراسم عید اموات در عید فطر):
برپایی مراسم عید برای اموات و گذشتگان از سنتهای مرسوم در شهر بن بوده و هست که در روز عید سعید فطر انجام میشود. در این آیین، مردم قبل از اقامه نماز عید سعید فطر، در مسجد محل جمع شده و البته این مراسم درطول سال در هر یک از اعیاد قربان و نوروز هم انجام میشود؛ سپس بر سر مزار اهل قبور گرد هم میآیند رهسپار نماز عید میشوند.
✅ پرداخت فطریه:
در شب عید توسط سرپرست خانوار کنار گذاشته و در روزعیدفطر قبل از نماز عید به فقرا ونیازمندان پرداخت شود و درصورت عدم دسترسی به فقرا فطریه را جدا نموده و بعدا پرداخت نماید.
حضور در نماز عید و مژده فرا رسیدن ماه شوال.
